Het Hofje van Aerden

Slopen of behouden?

45-60 minuten

  • Lesdoelen
    • Leerlingen denken na over uitdagingen rondom het behouden van een monument.
    • Leerlingen vormen een mening over of het hofje wel of niet behouden zou moeten blijven.
  • Voorbereiding

    Aan het eind van deze les gaan de leerlingen bedenken of ze het hofje zouden willen behouden zoals het is, dat het een andere functie moet krijgen of dat het gesloopt mag worden. Als verwerking kun je kiezen tussen:

    1. Laat de leerlingen een brief schrijven aan de gemeente waarin ze hun wensen uitleggen.
    2. Laat de leerlingen een poster maken waarmee ze anderen oproepen hun plan te steunen.

    Leg hiervoor de volgende materialen klaar:

    • papier om op te schrijven.
    • grote vellen papier en teken/knutsel materiaal om de poster vorm te geven.

Wat willen we bewaren?

Wat we belangrijk vinden om te bewaren verschilt per persoon en verandert door de tijd. Nu is het hofje van Aerden een monument en wordt het beschermd. Maar dat is niet altijd zo geweest. Lees hieronder wat er met het hofje gebeurde tussen 1900 en 1970.

 

  • Situatie 1940-1970

    Door de tijd heen is er al veel veranderd aan het hofje. Rond 1900 werden er wc’s gebouwd bij de huisjes, zodat de bewoners niet meer naar een gedeeld toilet hoefden. Maar in de jaren daarna werd het hofje nauwelijks onderhouden en raakte het in verval.

    In de jaren 1940 werden al plannen gemaakt voor restauratie van het hofje, maar dat kwam niet van de grond. Daarna raakte het hofje steeds meer in verval. In 1969 waren de huisjes niet meer bewoond en de tuin was verwilderd. Veel inwoners van Leerdam wisten niet precies wat deze plek was en er werd zelfs voorgesteld om het hofje te slopen en er parkeerplekken te maken.

     

Wanneer een oud gebouw zijn oorspronkelijke functie kwijtraakt kunnen er verschillende keuzes gemaakt worden:

  1. Het precies zo laten zoals het is.
    Gaat het dan nog verder vervallen?
  2. Het gebouw terugbrengen naar hoe het vroeger was.
    Welke tijd kies je dan om naar terug te gaan?
  3. Het gebouw een nieuwe functie geven.
    Dit noemen we herbestemming. Een kerk die leegstaat wordt bijvoorbeeld omgebouwd tot boekwinkel of een oude fabriek tot concertzaal. Zo blijft het gebouw (deels) bestaan maar wordt het wel weer gebruikt.
  4. Het slopen en er iets nieuws bouwen.
Boekwinkel in een kerk in Zwolle. Foto: “Zwolle, Waanders in de Broeren” by Nik Morris (van Leiden), CC BY-NC-SA 2.0
  • Lees hieronder de situatie van 1970 tot nu

    De regenten bleven proberen om het hofje te restaureren, maar de kosten daarvoor bleken erg hoog. Uiteindelijk wilden de gemeente, de provincie en het Rijk wel meebetalen aan de restauratie. Zij hadden hierbij als voorwaarde dat de achtertuin en de regentenkamer (met schilderijencollectie) open zouden worden gesteld voor een publiek. Ook moest een deel van het hofje aan de gemeente worden gegeven om gebruikt te worden als raadzaal en trouwzaal.

    Nu worden de huisjes verhuurd en weer bewoond. Het hofje, de stijlkamer en de regentenkamer zijn te bezoeken als museum. De overige ruimtes worden verhuurd voor evenementen. Zo komt er geld binnen voor het onderhoud van het hofje.

  • Welke van de 4 opties zijn gekozen bij het hofje?

    Er zijn meerdere keuzes gemaakt:

    • Het hofje is deels teruggebracht naar hoe het vroeger was. In het stijlhuisje zie je hoe er vroeger werd gewoond.
    • Het hofje heeft ook een nieuwe functie gekregen: het is deels een museum geworden en er worden een aantal ruimtes verhuurd voor evenementen. Zo wordt er toch wat geld verdiend om het hofje te onderhouden.
    • En deels heeft het weer de oorspronkelijke functie: bewoning van de huisjes. Maar die zijn wel gemoderniseerd.

Een levend monument

Het hofje van Aerden is een monument dat we willen bewaren om te laten zien hoe het leven er vroeger was. Maar er wonen ook nog steeds mensen. Het is dus een soort ‘levend’ monument. Hoe bewaar je iets dat nog gebruikt wordt?

 

  • Wat vind jij belangrijker?
    • Dat de bewoners er nu fijn kunnen wonen?
    • Dat je het kunt bezoeken als museum en er kunt zien hoe het er vroeger was?
    • Dat je het kunt huren voor feesten/evenementen?
    • Iets anders…
  • Andere perspectieven

    En wat zou iemand anders belangrijk vinden?

    • Een bewoner van het hofje
    • Een historicus
    • De gemeente
    • Een buitenlandse toerist

    Bedenk voor deze personen wat zij het belangrijkst zouden vinden:

    • Dat de bewoners er nu fijn kunnen wonen?
    • Dat je het kunt bezoeken als museum en er kunt zien hoe het er vroeger was?
    • Dat je het kunt huren voor feesten/evenementen?
    • Iets anders…

Slopen of behouden?

Maak groepjes van 3 of 4. Wat vinden jullie dat er met het hofje moeten gebeuren in de toekomst? En waarom?

  • Moet het hofje blijven zoals het nu is?
  • Zou het een nieuwe functie moeten krijgen? En welke functie dan?
  • Of zou het hofje gesloopt mogen worden? Wat moet er dan voor in de plaats komen?

Kies één van de opties hieronder.

  • Schrijf een brief aan de gemeente en probeer hen te overtuigen van jullie plannen.
  • Maak een poster
      1. Verzin met elkaar een slogan waarin duidelijk wordt hoe jullie erover denken: zijn jullie voor of tegen het behouden van het hofje?
      2. Maak een schets van jullie poster. Probeer anderen te overtuigen met jullie plan. Denk daarbij aan:
      • Waar komt de tekst? En, hoe groot moet de tekst worden?
      • Welke kleuren passen er bij jullie boodschap?
      • Welke afbeeldingen of symbolen voegen jullie toe aan de tekst, zodat je boodschap wordt versterkt?
Presenteer jullie plannen aan elkaar!