Voortgezet onderwijs
Kunst Centraal ontketent een mini revolutie
Vier leerlingen krijgen de theaterzaal muisstil met een protestlied tegen racisme. Het is een krachtig moment dat precies samenvat waar de inspiratiebijeenkomst Revolutie om draaide: jongeren helpen hun eigen stem te vinden én te ervaren dat die ertoe doet.
Op dinsdag 23 juni organiseerden Kunst Centraal en KunstenHuis Idea de bijeenkomst in Theater Het Lichtruim in De Bilt. Onder leiding van host Iqbel Daoudi kwamen professionals uit het voortgezet onderwijs en het culturele veld samen om te onderzoeken hoe kunst- en cultuureducatie jongeren kan inspireren, verbinden en in beweging brengen.
De kunstenaarsmindset
Componist en kunstenaar Merlijn Twaalfhoven schetste een wereld vol complexe uitdagingen, zoals klimaatverandering, oorlog en sociale ongelijkheid. Stress, prestatiedruk en onzekerheid dreigen de norm te worden in de huidige samenleving. We zijn niet alleen de verbinding met elkaar kwijt, maar ook met de natuur en met de verhalen en rituelen die ons richting en betekenis geven.
We zitten op de Titanic, maar varen gewoon door.
Volgens Twaalfhoven zijn feiten en beleid in deze hypernerveuze samenleving alleen niet genoeg. We hebben ook verbeeldingskracht nodig. Kunst maakt ingewikkelde vraagstukken voelbaar, verbindt mensen en helpt nieuwe mogelijkheden te zien. Daarom pleit hij voor een kunstenaarsmindset, gebaseerd op nieuwsgierigheid, verwondering, verbeelding en de moed om kwetsbaar te zijn. Geen luxe, maar een essentiële vaardigheid voor iedereen. Deze vaardigheden helpen mensen om zich te verhouden tot een onzekere en voortdurend veranderende wereld. Zijn oproep: maak ruimte voor experiment, ontmoeting en verbeelding, zodat mensen niet alleen leren problemen op te lossen, maar ook leren dromen over een betere wereld.
Inspirerende workshops
In de deelsessies maakten deelnemers kennis met verschillende manieren waarop kunst maatschappelijke impact kan hebben. Eva Spijkernisse van Stichting Power of Passion liet zien hoe dans mensen verbindt en perspectief biedt. Vanuit haar project in Abobo (Ivoorkust), waar honderden kinderen gratis dansles krijgen, benadrukte zij de kracht van rolmodellen.
Een rolmodel kan levens veranderen.
Maha Eljak liet deelnemers kennismaken met zine-making: het ontwerpen en maken van een eigen mini-tijdschrift of boekje. Ze zet kunst in als een vorm van verzet tegen stereotypering en normatieve verwachtingen. Met haar zelfgepubliceerde punkzine Mahazine creëert ze een platform waar identiteit, creativiteit en activisme samenkomen en waar ruimte is voor verhalen en perspectieven die in de mainstream vaak onderbelicht blijven. Diezelfde werkwijze past ze toe in haar werk met jongeren. Door samen zines te maken, ontdekken zij hoe ze hun eigen ervaringen kunnen vertalen naar beeld en taal. Zo groeien hun creatieve vaardigheden, zelfvertrouwen en het besef dat hun eigen verhaal ertoe doet.
In de workshop van spoken-word artiest, filosoof en theatermaker Lev Avitan stond de kracht van taal centraal. Zijn persoonlijke voordracht raakte de deelnemers zichtbaar en vormde het vertrekpunt voor een sessie over creatief schrijven. Via spoken word leren jongeren hun eigen ervaringen te verwoorden en maatschappelijke thema’s bespreekbaar te maken.
Een veilige plek om je stem te laten horen
Tijdens de afsluitende tafelgesprekken stond de vraag centraal hoe deze inzichten vertaald kunnen worden naar de onderwijspraktijk. Daarbij kwam steeds één thema terug: een veilige leeromgeving is de basis voor jongeren om zich uit te spreken. De deelnemers concludeerden dat authenticiteit daarbij centraal staat. Jongeren hebben behoefte aan rolmodellen die zichzelf durven zijn, fouten mogen maken en oprecht zijn. Juist dan ontstaat de ruimte waarin jongeren hun eigen stem kunnen ontwikkelen.
De inspiratiebijeenkomst liet zien dat kunst veel meer is dan een schoolvak. Het is een krachtig middel om jongeren met zichzelf, met elkaar en met de wereld om hen heen te verbinden.