Landschap Erfgoed Utrect

Dit herdenken wij

4 lessen

Groep 7-8

Stilstaan bij herdenken

  • Thema's en leergebieden

    Oriëntatie op jezelf en de wereld

    Kunstzinnige oriëntatie

  • 21ste eeuwse vaardigheden

    sociale en culturele vaardigheden

  • Leerdoelen
    • Leerlingen leren over belangrijke gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog in hun directe omgeving.
    • Leerlingen oefenen in het omgaan met primaire bronnen.
    • Leerlingen kunnen het belang van herdenken aangeven en er met elkaar over in gesprek gaan.
    • Leerlingen kunnen hun eigen ideeën over herdenken en vrijheid creatief verwerken in een werk.
  • Achtergrondinformatie bij de monumenten

    Herdenkingsmonument

    Het herdenkingsmonument op het Plein in Houten is oorspronkelijk een initiatief geweest van raadslid Van Maarsseveen in 1993. Na overleg binnen B&W werd besloten een bankje neer te zetten, naar voorbeeld van een bankje uit Bergambacht. De bank is gemaakt van bordeaux kleurige stenen. Rug en de leuningen zijn afgerond met Belgisch hardsteen en de zitting bestaat uit teakhouten latten. Op de rug boven de zitting is een plaquette met inscriptie. De tekst is van Okke Jager : ‘HOE KOSTBAAR IS EEN KWETSBAAR MENS’.

     

    In 2017 is kwam een initiatief  voor een groter monument dat meer oproept tot reflectie tot stilstaan bij vrijheid en jongeren uitdaagt om hier aan bij te dragen. Na een inschrijving werd er gekozen voor het ontwerp van Karin Colen:  een uitbreiding van het bankje met  traliewerk achter de rug van het bankje en een tableau van 25 tegels voor het bankje. De spijlen zijn gemaakt van geborsteld staal en vormen een hart dat naar buiten breekt: uiteindelijk winnen vrede en vrijheid het van gevangenschap, oorlog en onderdrukking.

    Voor het bankje bevindt zich zogezegd een tegeltableau van 25 tegels, waaraan de komende 25 jaar jaarlijks een dichtregel wordt toegevoegd. De dichtregel wordt uitgekozen door onder andere een wedstrijd onder scholieren uit Houten, zodat de jeugd betrokken blijft bij de herdenking op 4 en 5 mei. Het herdenkingsmonument heeft de naam “Monument voor Vrede en Vrijheid” gekregen en werd op 20 april 2020 onthuld.

     

    Verzetsmonument Schalkwijk

    Het verzetsmonument in Schalkwijk  is ontworpen door Willem van Kuilenburg (1899-1955) en onthuld op 30 augustus 1948. Het is een kruisvormige gedenkplaat van ruw uitgehakt hardsteen met in reliëf een knielende vrouwenfiguur met in de ene hand een brandende toorts en in de andere een krans. De plaquette is aangebracht op de gevel van een transformatorhuisje annex bushalte aan de Jonkheer Ramweg te Schalkwijk. De voorstelling op de gedenkplaat symboliseert de strijd tegen de bezetter en de hoop op een betere toekomst. Het monument herinnert aan het Nederlandse verzet.

     

    Tull en ’t Waal

    Op de begraafplaats achter de N.H. Kerk in Tull en ’t Waal bevindt zich het graf van twee bij de Slag om Arnhem (17-25 september 1944) omgekomen Britse militairen.

    In het graf ligt de Engelse sergeant Alfred Bell, piloot bij het Regiment Army Air Corps. Alfred werd geboren in juli 1912. Hij trouwde in 1938 en in 1939 werd zijn dochter Valery geboren. Op 20 september 1944 werd het lichaam van Alfred gevonden op de uiterwaarden van de Lek. Hij is op 22 september begraven.

    In hetzelfde graf ligt Thomas Beckett begraven, geboren in 1921. Hij was parachutist bij het Regiment Army Air Corps. Op 24 september 1944 is hij gevonden op de uiterwaarden en op 26 september hier begraven. Op 4 mei 2020 (75 jaar vrijheid) is een foto van Alfred Bell bij het graf geplaatst zodat zijn naam een gezicht heeft gekregen. Van Beckett is geen foto bekend.

     

    Onbekende drenkeling

    In 2019 is door het 4 en 5 mei comité Houten het initiatief genomen om de onbekende drenkeling een volwaardig graf te geven . Het is waarschijnlijk een Britse militair die bij de slag om Arnhem is omgekomen. In 2011 is het stoffelijk overschot opgegraven in de hoop dat er aan de drenkeling een naam kon worden gegeven (en in 2016 herbegraven). Het is niet gelukt om familie te traceren.

     

    Schalkwijk

    Op de begraafplaats van de N.H. kerk te Schalkwijk ligt het graf van Edward Meredith. Hij werd op 25 mei 1922 geboren en behoorde tot de C-compagnie van de Scottish Borderers. Hij is omgekomen bij de Slag om Arnhem en zijn lichaam is gevonden op de uiterwaarden van de Lek in Schalkwijk op 14 november 1944. Op dezelfde dag is hij hier begraven. Ook van hem is een foto bij het graf geplaatst.

    Op de begraafplaats van de RK Kerk in Schalkwijk ligt het graf van de korporaal Herbert Spooner, geboren in maart 1917. Hij behoorde tot het Airborn South Staffordshire Regiment. Hij is omgekomen bij de Slag om Arnhem en aangetroffen op de uiterwaarden van de Lek op 15 november 1944. Op 16 november is hij hier begraven.

     

    Gedenksteen bommenwerper ’t Goy

    Op 5 mei 2015 is op de hoek Goyerdijk-Nachtdijk in ’t Goy een gedenksteen onthuld ter herinnering aan de omgekomen bemanningsleden van een Britse bommenwerper die hier in de buurt is neergestort in de nacht van 4 op 5 mei 1943. Het vliegtuig was op de terugweg van een bombardement op Dortmund toen het werd neergeschoten. Het stortte brandend neer tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en de Beusichemseweg.

    Van de zeven bemanningsleden overleden er vijf direct. Twee anderen werden later enkele honderden meters verderop dood teruggevonden. De bemanningsleden waren allen tussen de 20 en 28 jaar oud en zijn op 7 mei 1943 begraven te Oud-Leusden.

     

     

De Tweede Wereldoorlog is meer dan 75 jaar geleden, maar nog steeds vind je overal monumenten om die oorlog te herdenken. Waarom is dat zo? Wat zijn de  verhalen achter deze monumenten? En… Als jij zelf iets zou moeten maken, om bijvoorbeeld vrijheid te herdenken, hoe zou dat er dan uitzien?

  • Over Historische Kring Tussen Rijn en Lek

    De Historische Kring Tussen Rijn en Lek is een vereniging die zich richt op de toekomst, met volle aandacht voor het verleden van het Kromme-Rijngebied. Ze heeft als doelstelling iedereen die interesse heeft in deze streek en haar geschiedenis met elkaar in contact te brengen en de kennis over het gebied uit te breiden en te verdiepen. De Historische Kring Tussen Rijn en Lek geeft het tijdschrift ‘Het Kromme-Rijngebied’ uit.

    Voor meer informatie, zie: www.tussenrijnenlek.nl.

  • Over Maaike Uitenbroek

    Maaike Uitenbroek is in 1999 afgestudeerd aan het Instituut voor Fashion Management en Design, specialisatie Textiel Ontwerpen.

    In haar werk maakt zij onder andere gebruik van haar ervaring als knitwear-/dessinontwerpster. Door gebruik te maken van een mix aan technieken en materialen prikkelt zij de fantasie van de kinderen. Ze leert hen stil te staan bij onverwachte, bijzondere en gewone situaties, open naar hun omgeving te kijken en zich te verwonderen. Zo leren de kinderen zich creatief en beeldend te uiten.

    Voor meer informatie, zie: www.creatieveeducatie.nl.