-
Lesdoelen
- De leerlingen kunnen aangeven wat industrialisatie betekent en omschrijven wat de industrialisatie teweegbracht.
- De leerlingen ervaren een elementair besef van tijd.
- De leerlingen oefenen in het kijken naar en interpreteren van tastbare sporen uit het verleden.
- Leerlingen leven zich in, in het leven van mensen van vroeger tijden (en becommentariëren dat vanuit hun eigen tijd).
Stel je voor…
Dat je zou leven in een wereld zonder elektriciteit. Een wereld zonder auto’s, mobiele telefoons, koelkasten, wasmachines of supermarkten. Kun je je voorstellen hoe dat zou zijn? Hoe zou je leven er dan uitzien?
De opkomst van machines
Rond 1850 veranderde de wereld razendsnel. Dit kwam door de industrialisatie, oftewel de industriële revolutie. Door de opkomst van (stoom)machines, treinen en grote fabrieken, namen machines steeds meer werk over van mensen en dieren. In plaats van spullen met de hand te maken, werden ze nu in fabrieken gemaakt; vaak veel sneller en goedkoper.
Veel mensen verhuisden van het platteland naar de stad om daar te werken. Het leven werd daardoor heel anders: mensen werkten lange dagen (soms wel 16 uur per dag!) en ook kinderen werkten soms in gevaarlijke fabrieken. Daarnaast kwamen er nieuwe uitvindingen en ging het vervoer steeds snellen (door de opkomst van de trein en de auto).
De industriële revolutie heeft de wereld veranderd. Veel dingen die we nu normaal vinden – zoals fabrieken, machines en vervoer – zijn toen begonnen.
Beelden van het verleden
Kijk naar onderstaande foto’s. Kun jij zien of de foto van voor of tijdens/na de industrialisatie is? Leg uit waarom je dit denkt/waaraan je dit kunt zien. Wat valt je nog meer op?
- Klik op het oogje voor het antwoord
Invloed op je omgeving
De industrialisatie veranderde veel. Tegenwoordig kunnen we ons haast niet meer voorstellen hoe het leven zou zijn zonder elektriciteit, gas, aardolie en stromend water. Terwijl al deze dingen pas zo’n 150 jaar bestaan!
Opdracht
Maak tweetallen en kijk eens goed rond in de klas. Zoek minstens 5 dingen waarvan jij denkt: ‘Dit zou er zonder de industriële revolutie misschien niet zijn geweest.’
Schrijf per voorwerp op:
- Wat is het?
- Hoe zou dit er vroeger (voor 1850) uit hebben gezien? Zag het er anders uit of bestond het misschien zelfs nog niet?
Industrie in Eemnes
Vaak ontstond de industrie vanuit ambachten die al met de hand werden gedaan, bijvoorbeeld het bakken van stenen als er veel klei in de grond zit. Ook waren er grondstoffen nodig om een fabriek te laten draaien, zoals steenkool of water. En al die spullen die werden gemaakt in de fabriek moesten natuurlijk ook vervoerd worden: over de weg, het spoor of rivieren. Welke industrie er in een gebied was hing dus (deels) af van het landschap.
In Eemnes konden grondstoffen voor de fabrieken via rivier de Eem worden aangevoerd. Fabrieken stonden daarom vaak naast de rivier. Bijvoorbeeld een fabriek waar een soort kunststeen (genaamd ocriet) werd gemaakt om aanrechten en trappen van te maken.
Industrieel erfgoed
De bouwwerken uit die tijd die nog bestaan noemen we industrieel erfgoed. De reden dat we ze bewaren is omdat ze ons een bijzonder verhaal vertellen over het leven lang geleden en ons eraan herinneren hoe het leven vroeger was.
Vooruitgang! Of niet…
In de industriële revolutie is enorm veel vooruitgang geboekt op allerlei gebieden, waardoor het leven wat we nu leiden mogelijk is geworden.
Maar niet alles wat er in die tijd gebeurd is, is goed geweest.
Denk maar aan de enorme invloed die de industriële revolutie heeft gehad op het milieu, de opwarming van de aarde is immers in die tijd begonnen.
Of bijvoorbeeld het gebruik van kinderarbeid om de bliksemsnelle vooruitgang allemaal mogelijk te maken. Kijk daarover onderstaand filmpje.
EXTRA: gebouwen verder uitzoeken
Over welk gebouw wil jij meer weten? Maak tweetallen en kies samen één van de industriële gebouwen uit jouw woonplaats. Ga op onderzoek uit en probeer daarbij antwoord te vinden op de volgende vragen:
- Hoe lang staat het gebouw er al?
- Waarvoor werd het gebruikt? Wat werd hier gemaakt?
- Met wat voor machines werd er gewerkt?
- Hoe zou het in de fabriek hebben geklonken? Geroken? Gevoeld?
- Is het nog steeds in gebruik (zo ja, waarvoor)?
- Kun je een foto vinden van hoe dit gebouw er vroeger uitzag?
- Vinden jullie het belangrijk dat we dit gebouw bewaren? Waarom wel/niet?