Het Vuur van de Smid

Het vuur van de smid

45 minuten

  • Lesdoelen

    Leerlingen maken kennis met het ambacht smeden. Aan het einde van deze les kunnen ze benoemen wat een smid doet, met welke materialen een smid werkt en kunnen ze onderscheid maken tussen machinaal en handmatig gesmede objecten. Daarnaast ontdekken ze wat de term ‘levend erfgoed’ betekent en denken ze zelf na over het belang hiervan.

  • Voorbereiding en benodigdheden

    Verzamel eventueel wat boeken/materiaal over ambachten en/of smeden. Zijn er in jullie eigen klas of rondom de school ook gesmede voorwerpen te vinden?

Een smid?

Het beroep/ambacht van smid bestaat al heel lang. Het ontstond toen mensen duizenden jaren geleden ontdekten hoe ze metaal konden smelten en bewerken tot allerlei soorten voorwerpen, zoals gereedschap, hoefijzers voor paarden, wapens… De smid was dan ook een onmisbaar persoon in een dorp of leger. De smid maakte dingen die mensen nodig hadden om te bouwen, te reizen en te beschermen.

Wat weten jullie al?

Tijdens dit project gaan jullie op bezoek bij een smederij: de werkplaats van een smid.

Wat weten jullie al over de smid? Schrijf samen op het bord zoveel mogelijk woorden waar jullie aan denken bij het beroep/ambacht van smid en bespreek onderstaande vragen.

  • Weten jullie wat een ambacht is?

    Een ambacht is een beroep waarbij iemand iets met zijn handen maakt. Die persoon is heel goed in wat hij of zij doet, omdat het veel oefening en ervaring kost.

    Voorbeelden van ambachten:

    • Een bakker die zelf brood en taart maakt.

    • Een timmerman die meubels of huizen maakt van hout.

    • Een schoenmaker die kapotte schoenen repareert.

    • Een pottenbakker die mooie schalen en bekers maakt van klei.

    Wat is er bijzonder aan een ambacht?

    • Je werkt veel met je handen.

    • Je moet goed leren hoe je het moet doen.

    • Je maakt vaak iets unieks of speciaal.

    • Je gebruikt echte materialen, zoals metaal, hout, leer of klei.

  • Bestaat het beroep/ambacht van smid nog steeds? Kennen jullie iemand die smid is?

    Ja, dit beroep/ambacht bestaat nog steeds! Wel minder en op een andere manier dan vroeger, maar daar leren jullie verderop in dit project nog meer over!

  • Met welke materialen werkt een smid?

    Een smid werkt vooral met metaal. De belangrijkste materialen die een smid gebruikt, zijn:

    • Ijzer – het meest gebruikte metaal. Sterk en goed te bewerken.

    • Staal – een combinatie van ijzer en koolstof, harder dan gewoon ijzer.

    • Koper of brons – voor sierwerk of kunst.

    • Aluminium – soms gebruikt, maar moeilijker om mee te smeden dan ijzer.

  • Wat maakt een smid allemaal? Zijn dat nu dezelfde spullen als vroeger denk je?

    Een smid kan heel veel verschillende dingen maken, afhankelijk van wat voor soort smid het is. Denk bijvoorbeeld aan:

    • Een hoefsmid (voor hoefijzers)
    • Een werktuigsmid (voor machines of gereedschap)
    • Een wapensmid (voor messen of zwaarden)
    • Een kunstsmid (voor hekwerken, kandelaars of kunstvoorwerpen)

     

  • Zijn in jullie omgeving bouwwerken of voorwerpen te vinden die door een smid (kunnen) zijn gemaakt?

    Ga met de klas op ‘smeedwerk speurtocht’ door de buurt!

    In je eigen omgeving kun je vaak best veel smeedwerk tegenkomen, ook al merk je het niet altijd meteen op.

    Kijk goed naar metalen dingen om je heen: zie je sierlijke vormen, klinknagels of dikke, stevige stukken metaal? Grote kans dat een smid dat ooit heeft gemaakt!

    Denk bijvoorbeeld aan:

    • Oude hekken of tuinpoorten van metaal (vaak met krullen of sierlijke vormen)

    • Trappenleuningen van ijzer

    • Balkonhekjes of sierlijke metalen relingen

    • Straatlantaarns (vooral de ouderwetse)

    • Bankjes met metalen poten of versieringen

    • Brugleuningen van ijzer

    • Hengsels, grendels, sloten of scharnieren van ijzer

     

Video: Smid aan het werk

Bekijk onderstaande de video (3 min) over het werk van de smid.

  • Wat heb je uit dit filmpje geleerd dat je nog niet wist?
  • Wat vond je het meest opvallend/bijzonder?
  • Wist jij dat een smid zo te werk ging?
Je cookie instellingen blokkeren deze content.
Pas je instellingen aan om de content alsnog in te laden.

Opdracht: Maak een tijdlijn

Al duizenden jaren worden voorwerpen gemaakt van metaal. Hieronder zie je afbeeldingen van oude en nieuwe voorwerpen. Kun jij de voorwerpen in de juiste volgorde zetten van vroeg naar modern?

Waarom denk je dat? Welke verschillen vallen je op?

1)

2)

3)

4)

5)

6)

  • Antwoorden

    De juiste volgorde van de voorwerpen is als volgt:

    5) Romeinse sleutel – Rijksmuseum Oudheden: 75-250 na Christus

    1) IJzeren pijlpunt – Rijksmuseum Oudheden: 600-675 na Christus

    2) Deurring van vertind ijzer met bladwerk – Rijksmuseum: 1600 – 1700 na Christus

    6) Strijkijzer – Rijksmuseum: 1750 na Christus

    4) Metalen theelepel van Van Nelle – Museum Rotterdam: tussen 1960-1990

    3) Torso vrouw – Annelied van Dijk (Jaap Kloppenburg Fotografie): nu

     

Wist je dat het beroep van smid 'levend erfgoed' is? In de volgende les leren jullie daar meer over!
Volgende les